Elektrik Panolarında Seçicilik (Selectivity) ve Sistem Güvenilirliği
- Güvenilir Güç Çözümleri
- 4 gün önce
- 1 dakikada okunur
Elektrik iç tesisat projelerinde pano tasarımı yalnızca cihaz yerleşimi değildir; arıza anında sistemin nasıl davranacağını belirleyen kritik bir mühendislik sürecidir. Seçicilik (selectivity), arıza durumunda yalnızca arızalı devrenin devre dışı kalmasını sağlayarak tesisin geri kalanının çalışmaya devam etmesini hedefler.
🔹 1. Seçicilik Neden Gereklidir?
Seçicilik sağlanmazsa:
⚠ Küçük bir priz arızası tüm binayı karartabilir⚠ Üretim tesislerinde büyük ekonomik kayıplar oluşur⚠ Kritik yükler (server, medikal cihaz) enerjisiz kalabilir
Bu nedenle pano tasarımı bir enerji sürekliliği mühendisliğidir.
🔹 2. Seçicilik Prensibi
Alt kademedeki koruma cihazı, üst kademeden önce açmalıdır.
Itrip,alt<Itrip,u¨stI_{trip, alt} < I_{trip, üst}Itrip,alt<Itrip,u¨st
Bu koordinasyon akım, zaman ve enerji bazında yapılır.
🔹 3. Seçicilik Türleri
Tür | Açıklama |
Zaman Seçiciliği | Üst kademe gecikmeli açar |
Akım Seçiciliği | Üst kademe daha yüksek eşikte açar |
Enerji Seçiciliği | I²t koordinasyonu yapılır |
Mantıksal Seçicilik | Akıllı şalterler arası haberleşme |
🔹 4. Koruma Eğrileri
Şalterlerin açma eğrileri üst üste bindirilerek koordinasyon kontrol edilir:
Termik bölge → aşırı yük koruması
Manyetik bölge → kısa devre koruması
Eğriler çakışmamalıdır.
🔹 5. Kısa Devre Seviyesine Göre Pano Kademesi
Ana panoda kısa devre akımı yüksek olduğu için:
✔ Yüksek kesme kapasiteli şalter✔ Ayarlanabilir açma gecikmesi✔ Ark dayanımlı pano tasarımı
gerekir.
🔹 6. Güvenilirlik Artırma Yöntemleri
Çift besleme
Ring dağıtım
UPS entegrasyonu
Kritik yük ayrımı
Bu yaklaşımlar seçicilikle birlikte sistem sürekliliğini artırır.
🔹 7. Mühendislik Sonuç
Seçicilik sağlanmış bir sistem:
✔ Lokal arızayı izole eder✔ Büyük kesintileri önler✔ Ekipman ömrünü uzatır✔ İşletme güvenilirliğini artırır
Yorumlar