Yük Hesaplama Metodolojileri ve Talep Gücü Analizi

Elektrik iç tesisat projelerinde en kritik mühendislik adımı, tesisin gerçek enerji ihtiyacının doğru belirlenmesidir. Yanlış yapılan yük hesapları; aşırı kablo ısınması, gerilim düşümü problemleri, koruma elemanlarının hatalı seçimi ve yangın riskine kadar uzanan ciddi sonuçlar doğurur.

Bu nedenle modern projelendirme, yalnızca kurulu güce değil eş zamanlılık ve talep faktörlerine dayalı analiz gerektirir.

🔹 1. Kurulu Güç (Connected Load)

Kurulu güç, tesiste bulunan tüm elektrikli cihazların nominal güçlerinin toplamıdır:

Pkurulu=∑PiP_{kurulu} = \sum P_iPkurulu​=∑Pi​

Ancak hiçbir tesis tüm yükleri aynı anda çalıştırmaz. Bu yüzden kurulu güç tek başına tasarım için yeterli değildir.

🔹 2. Talep Faktörü (Demand Factor)

Talep faktörü, gerçek maksimum yükün kurulu güce oranıdır:

DF=PmaksPkuruluDF = \frac{P_{maks}}{P_{kurulu}}DF=Pkurulu​Pmaks​​

Bu katsayı, tesis tipine göre değişir:

Tesis Türü	Talep Faktörü
Konut	0.4 – 0.6
Ofis	0.5 – 0.7
AVM	0.6 – 0.8
Endüstriyel	0.7 – 0.9

🔹 3. Eş Zamanlılık Katsayısı (Diversity Factor)

Eş zamanlılık katsayısı, tüm alt yük gruplarının toplam maksimum yüküne göre sistemin gerçek maksimum talebini gösterir:

Diversity=∑Pmaks,grupPmaks,sistemDiversity = \frac{\sum P_{maks, grup}}{P_{maks, sistem}}Diversity=Pmaks,sistem​∑Pmaks,grup​​

Bu değer genellikle 1.2 – 2.0 aralığındadır.

🔹 4. Talep Gücü Hesabı

Gerçek tasarım gücü:

Ptalep=Pkurulu×DFP_{talep} = P_{kurulu} \times DFPtalep​=Pkurulu​×DF

Üç fazlı sistemde akım hesabı:

I=Ptalep3×V×cosϕI = \frac{P_{talep}}{\sqrt{3} \times V \times cos\phi}I=3​×V×cosϕPtalep​​

🔹 5. Yük Sınıflandırması

Yükler projelendirme sırasında şu şekilde sınıflandırılır:

• Sürekli Yükler (aydınlatma, server odaları)

• Kesikli Yükler (asansör, pompalar)

• Motor Yükleri (yüksek kalkış akımı)

• Hassas Yükler (tıbbi cihazlar, veri merkezleri)

Her yük grubu farklı güvenlik katsayısı gerektirir.

🔹 6. Uluslararası Yaklaşım

IEC 60364 ve IEEE 141 standartları yük hesaplamasında:

• Eş zamanlılık katsayıları

• Güç faktörü düzeltmeleri

• Harmonik yük etkilerikonularını zorunlu kılar.

🔹 7. Mühendislik Sonuçları

Doğru yük analizi şunları belirler:

✔ Kablo kesiti✔ Koruma elemanı seçimi✔ Trafo gücü✔ Jeneratör kapasitesi✔ Gerilim düşümü sınırları

Bu adım hatalıysa sonraki tüm tasarım adımları teknik olarak geçersiz hale gelir.